CEBISAN SEJARAH GAJI PELAKON FILEM MELAYU KLASIK – ZAMAN STUDIO JALAN AMPAS
Dalam lembaran sejarah industri perfileman Melayu, ada satu sisi yang jarang diselami generasi hari ini — tentang bagaimana para pelakon klasik dibayar, dihargai dan menjalani kehidupan seni mereka pada era kegemilangan studio filem.
Zaman sekitar akhir 1940-an hingga 1950-an merupakan tempoh penting apabila sistem studio diperkenalkan secara tersusun oleh Shaw Brothers melalui Malay Film Production di Studio Jalan Ampas, Singapura. Pada ketika itu, para pelakon tidak dibayar secara “ikut filem” semata-mata, sebaliknya menerima gaji bulanan tetap, seperti pekerja profesional dalam mana-mana organisasi.
Sistem ini mewujudkan kestabilan kerjaya seni dan menjadikan industri filem Melayu antara yang paling aktif di rantau ini. Ramai pelakon membina nama dan reputasi dalam suasana kerja yang disiplin, tersusun dan kompetitif.
Antara pelakon wanita yang menerima perhatian besar ialah Neng Yatimah, yang terkenal dengan lakonan penuh emosi hingga digelar Seniwati Air Mata. Beliau dilaporkan menerima gaji sekitar RM250 sebulan, menjadikannya antara pelakon dengan bayaran tertinggi pada era tersebut. Keupayaannya menjiwai watak sedih dan dramatik menjadikan beliau aset penting studio.
Selain itu, beberapa pelakon lain seperti Siti Tanjung Perak, Shariff Dol, Nordin Ahmad, Yusof Latiff dan Normadiah turut menerima gaji tinggi sekitar RM200 sebulan. Jumlah ini sangat besar jika dibandingkan dengan nilai mata wang dan taraf hidup masyarakat pada zaman itu.
Dalam masa yang sama, terdapat juga pelakon berstatus bebas (freelance) seperti Ahmad Nisfu, Udo Omar dan Aini Jasmin. Mereka tidak terikat kontrak dengan mana-mana studio, sebaliknya bebas berlakon sama ada di Shaw Brothers atau Cathay-Keris Film. Bayaran mereka bergantung kepada jumlah filem dan peranan yang diterima.
Menariknya, beberapa pelakon yang pada asalnya bernaung di bawah Shaw Brothers akhirnya berpindah ke studio Cathay-Keris Film apabila industri semakin berkembang. Di studio baharu ini, ada yang menerima gaji lebih tinggi serta peluang watak yang lebih mencabar. Antara yang berhijrah termasuk Nordin Ahmad, Siti Tanjung Perak dan Latifah Omar.
Nama besar yang tidak boleh dipisahkan daripada sejarah filem Melayu sudah tentu Tan Sri P. Ramlee. Beliau bukan sekadar pelakon, malah pengarah, penulis skrip, komposer dan penulis lirik. Pada satu tahap kerjayanya, beliau menerima gaji pokok sekitar RM800 sebulan — angka yang sangat lumayan pada zamannya.
Lebih menarik, bermula dengan filem arahannya Bujang Lapok, beliau menerima bayaran sekitar RM30,000 bagi kerja pengarahan dan keseluruhan pembikinan filem. Selepas itu, sistem pembayaran berubah dan beliau tidak lagi menerima gaji pokok bulanan, sebaliknya dibayar berdasarkan projek dan sumbangan kreatifnya.
Hal ini menunjukkan bahawa nilai seorang seniman pada era itu bukan hanya diukur melalui populariti, tetapi juga kepelbagaian bakat dan sumbangan terhadap industri.
Dalam dokumentari tentang kehidupan P. Ramlee, pernah timbul pandangan bahawa beliau hidup dalam kesempitan pada akhir hayatnya. Namun, kenyataan ini disangkal oleh beberapa individu yang pernah bekerja di studio, termasuk pengurusan yang menyatakan bahawa beliau sebenarnya masih mempunyai pendapatan dan simpanan tertentu. Perdebatan ini terus menjadi bahan kajian dan perbincangan pengkaji sejarah seni hingga hari ini.
Sesungguhnya, kisah gaji pelakon filem Melayu klasik ini membuka mata kita bahawa dunia seni pada zaman lampau memiliki struktur ekonomi yang tersendiri. Ia bukan sekadar pentas hiburan, tetapi juga medan kerjaya yang memerlukan disiplin, pengorbanan dan bakat luar biasa.
Sejarah ini wajar dikenang — agar generasi baharu memahami bahawa kegemilangan industri filem Melayu hari ini berdiri di atas usaha dan perjuangan para seniman terdahulu.
Sumber Rujukan Sahih:
- Hidir Ali Razali. P. Ramlee Tiada Yang Kedua. Kuala Lumpur: The Patriots Publishing, 2024.
- Jamil Sulong. Kaca Permata: Memoir Seorang Pengarah. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 2008.
- Arkib Nasional Malaysia – Sejarah Studio Jalan Ampas
- Portal rasmi The Patriots (artikel sejarah budaya & filem Melayu)
- Perpustakaan Negara Malaysia (katalog bahan sejarah seni & filem)
Ditulis sebagai catatan sejarah seni untuk generasi yang ingin mengenang dunia filem Melayu klasik.
0 Comments:
Catat Ulasan